• มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกา เอเชียใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สำหรับประเทศไทยสามารถปลูกได้ดีทั่วทุกภาค เจริญเติบโตได้ง่ายในดินร่วนซุยที่มีการระบายน้ำดี และชอบแสงแดดจัด (วุฒิ วุฒิธรรมเวช, 2540)

1. การใช้สด: เลือกใบที่สมบูรณ์ ล้างน้ำให้สะอาด ใช้ปรุงอาหาร (เช่น แกงป่า แกงคั่ว) หรือคั้นน้ำดื่ม
2. การเตรียมใบแห้ง: นำใบสดมาชำระล้างให้สะอาด เกลี่ยบางๆ ตากในที่ร่มที่มีลมโกรก (Dry in shade) เพื่อรักษาปริมาณน้ำมันหอมระเหย (Essential oil) โดยเฉพาะสาร Eugenol
3. การทำแห้ง: เมื่อใบแห้งสนิทแล้ว ให้เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันความชื้นและแสงแดด (สถาบันวิจัยสมุนไพร, 2563)

ยี่หร่ามี รสเผ็ดร้อน มีสรรพคุณทางเวชกรรมไทยตามส่วนต่างๆ ดังนี้:

• ใบ (รสเผ็ดร้อน): สรรพคุณเด่นคือ ขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ อาการปวดมวนท้อง ช่วยเจริญอาหาร ขับเหงื่อ และช่วยแก้ไอ ขับเสมหะ (กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 2564)

• ราก: ใช้ต้มดื่มเพื่อแก้โรคตาแดง และช่วยบำรุงธาตุไฟ

• ทั้งต้น: แก้ไข้หวัด แก้ไข้สันนิบาต และใช้ขับน้ำคาวปลาในสตรีหลังคลอด • เมล็ด: มีสรรพคุณช่วยย่อยอาหาร และในบางตำราใช้ตำพอกเพื่อลดการอักเสบจากแมลงสัตว์กัดต่อย

เอกสารอ้างอิง

-กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2564). ฐานข้อมูลสมุนไพรในบัญชียาหลักแห่งชาติ. กระทรวงสาธารณสุข. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2563).

-ยี่หร่า: สมุนไพรรสเผ็ดร้อนกับสรรพคุณขับลมและต้านจุลชีพ. สำนักงานข้อมูลสมุนไพร. https://pharmacy.mahidol.ac.th/th/herbal_knowledge วุฒิ วุฒิธรรมเวช. (2540). สารานุกรมสมุนไพร: รวมหลักเภสัชกรรมไทย. โอเดียนสโตร์. สถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (2563).

-มาตรฐานสมุนไพรไทย (Thai Herbal Pharmacopoeia). กระทรวงสาธารณสุข. สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. (2560).

-สรรพคุณสมุนไพร: ยี่หร่า (Ocimum gratissimum L.). http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/